Các bước kiểm tra, đối chiếu sổ sách trước khi lập BCTC

Các bước kiểm tra, đối chiếu sổ sách trước khi lập BCTC

Mùa lập báo cáo tài chính (BCTC), kế toán phải làm việc khẩn trương để kịp thời hạn nộp. Số liệu sai dẫn đến BCTC sai, khi đó phải rà soát lại, tìm nguyên nhân và lập lại báo cáo.

Việc này tốn nhiều thời gian và công sức. Vì vậy, kế toán cần kiểm tra kỹ số liệu trước khi lên BCTC. Dưới đây là các bước kiểm tra sổ sách trước khi lên BCTC, chi tiết theo từng loại sổ, từng loại tài khoản.

Quy định hiện hành: từ năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026, doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (thay Thông tư 200/2014/TT-BTC). Doanh nghiệp nhỏ và vừa được tiếp tục áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC (Điều 2, 31 Thông tư 99/2025/TT-BTC). Các tên tài khoản dưới đây theo Thông tư 99/2025/TT-BTC.

Trình tự hợp nhất báo cáo tài chính

I. Nội dung kiểm tra

  • Kiểm tra, đối chiếu giữa sổ chi tiết và sổ tổng hợp tài khoản (Sổ Cái).
  • Kiểm tra, đối chiếu nghiệp vụ kinh tế phát sinh với sổ định khoản: hóa đơn đầu ra, đầu vào và sổ kế toán.
  • Kiểm tra định khoản và đối chiếu công nợ phải thu, phải trả.
  • Kiểm tra dữ liệu hóa đơn đầu vào, đầu ra với tờ khai thuế đã nộp.
  • Kiểm tra đầu vào và đầu ra có cân đối hay không.
  • Kiểm tra bảng lương đã ký đủ chưa, số liệu trên Sổ Cái TK 334 và bảng lương có khớp không; hồ sơ nhân viên phải đầy đủ.
  • Kiểm tra tính hợp lý, hợp lệ của hóa đơn, chứng từ.

II. Cách kiểm tra

1. Kết chuyển lợi nhuận chưa phân phối đầu năm

Kế toán kiểm tra TK 421 đã mở chi tiết TK 4211, 4212 để hạch toán chưa. Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, TK 4211 có tên “Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối lũy kế đến cuối năm trước”. Việc tách rõ lợi nhuận năm trước và năm nay giúp xác định số lỗ từng năm, làm căn cứ chuyển lỗ sau này.

  • Nếu có lãi, ghi: Nợ TK 4212 / Có TK 4211
  • Nếu có lỗ, ghi: Nợ TK 4211 / Có TK 4212

2. Kiểm tra về tiền

a. Tiền mặt (TK 111)

  • Kiểm tra sổ chi tiết tiền mặt có bị âm không. Nếu âm thì tìm nguyên nhân và xử lý kịp thời.
  • Số dư cuối kỳ phải khớp với Bảng kiểm kê quỹ (Mẫu 08a-TT, 08b-TT tham khảo tại Phụ lục I Thông tư 99/2025/TT-BTC) tại ngày 31/12.

b. Tiền gửi không kỳ hạn (TK 112)

Thông tư 99/2025/TT-BTC đổi tên TK 112 từ “Tiền gửi ngân hàng” thành “Tiền gửi không kỳ hạn”.

  • Đối chiếu số phát sinh và số dư trên sổ phụ của tất cả ngân hàng công ty đã mở với sổ chi tiết TK 112, bảo đảm khớp nhau.
  • Đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ khi lập BCTC. Tiền gửi không kỳ hạn bằng ngoại tệ đánh giá lại theo tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng nơi mở tài khoản.
  • Chênh lệch đánh giá lại ghi ngay vào doanh thu hoạt động tài chính (lãi, TK 515) hoặc chi phí tài chính (lỗ, TK 635), không treo trên TK 413 rồi kết chuyển cuối năm như trước. TK 413 chỉ còn dùng cho trường hợp đặc thù của doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước.

3. Kiểm tra chứng khoán kinh doanh (TK 121)

  • Cuối năm, kế toán đối chiếu các khoản trái phiếu, cổ phiếu với số dư của công ty lưu ký chứng khoán.
  • Xem xét trích lập dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh (TK 2291) tại thời điểm lập BCTC; phần chênh lệch trích thêm hoặc hoàn nhập ghi vào chi phí tài chính.

4. Kiểm tra công nợ phải thu khách hàng, phải trả người bán (TK 131 – TK 331)

  • Kế toán lập biên bản đối chiếu công nợ.
  • Trích lập dự phòng phải thu khó đòi (TK 2293). Mức trích theo Thông tư 99/2025/TT-BTC: 30% với nợ quá hạn từ 6 tháng đến dưới 1 năm; 50% từ 1 đến dưới 2 năm; 70% từ 2 đến dưới 3 năm; 100% từ 3 năm trở lên.
  • Đối chiếu công nợ phải trả với nhà cung cấp, bảo đảm số liệu hai bên khớp nhau.

5. Kiểm tra tài khoản tạm ứng (TK 141)

  • Đối chiếu công nợ tạm ứng với từng nhân viên, bảo đảm số liệu hai bên khớp nhau.
  • Khoản tạm ứng của người đã nghỉ việc mà không thu hồi được: đánh giá khả năng thu hồi và xử lý theo quy định về dự phòng, xóa nợ cùng quy chế của doanh nghiệp.

6. Kiểm tra tài khoản công cụ, dụng cụ (TK 153)

  • Kiểm kê và đối chiếu số lượng công cụ, dụng cụ thực tế với sổ sách, bảo đảm khớp nhau.
  • Kiểm tra bảng phân bổ công cụ, dụng cụ (Mẫu 07-VT tham khảo) với số đã ghi sổ.

7. Các tài khoản hàng tồn kho (TK 151 – 152 – 154 – 155 – 156 – 157)

  • Đây là các khoản chỉ có số dư bên Nợ, phản ánh giá trị thực tế của hàng tồn kho cuối kỳ. Lưu ý TK 155 nay có tên “Sản phẩm”.
  • Kiểm tra số lượng hàng tồn kho thực tế có khớp với sổ sách không.
  • Hàng tồn kho có bị âm không.
  • Hàng xuất kho đã tính đúng giá chưa, phương pháp tính giá có áp dụng nhất quán không.
  • Trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho (TK 2294) khi giá trị thuần có thể thực hiện được thấp hơn giá gốc.

8. TSCĐ và hao mòn TSCĐ (TK 211 – 213 – 214)

  • Lập bảng tính và phân bổ khấu hao TSCĐ (Mẫu 06-TSCĐ tham khảo) và thẻ TSCĐ.
  • Đối chiếu bảng tính khấu hao với số phát sinh và số dư TK 211, 213, 214.

9. Chi phí chờ phân bổ (TK 242, trước đây là “Chi phí trả trước”)

  • Lập bảng phân bổ chi phí cho từng tháng.
  • Đối chiếu số trên bảng phân bổ với số phát sinh và số dư TK 242.

10. Các khoản phải nộp Nhà nước (TK 333)

  • Thuế GTGT phải nộp – TK 3331: số dư phải khớp với số thuế phải nộp trên tờ khai tháng 12 hoặc quý IV.
  • Thuế GTGT hàng nhập khẩu – TK 33312: số đã nộp đã được ghi nhận vào thuế GTGT đầu vào và khấu trừ chưa.
  • Thuế tiêu thụ đặc biệt (TK 3332), thuế nhập khẩu (TK 3333) không được hoàn đã được tính vào giá gốc hàng hóa hoặc nguyên giá tài sản chưa.
  • Thuế TNDN (TK 3334): tính và tạm nộp thuế TNDN; tổng số tạm nộp 04 quý không được thấp hơn 80% số thuế phải nộp theo quyết toán năm (Điều 24 Nghị định 252/2026/NĐ-CP).
  • Thuế TNCN trên sổ có khớp với tờ khai thuế TNCN hằng quý không.

11. Tài khoản lương và các khoản trích theo lương (TK 334, TK 338)

  • Kiểm tra các chứng từ liên quan có đủ và hợp lý không.
  • Các bút toán hạch toán tiền lương có khớp với sổ sách không.
  • Lập bảng đối chiếu công nợ với nhân viên.
  • Số dư các khoản bảo hiểm từng kỳ có khớp với thông báo của cơ quan bảo hiểm không.

12. Các khoản đi vay (TK 341)

  • Đối chiếu các khoản vay với bên cho vay.
  • Lập bảng tính lãi vay định kỳ, đối chiếu với bảng tính lãi của ngân hàng. Lãi vay trả cho cá nhân thuộc thu nhập từ đầu tư vốn, khấu trừ thuế TNCN 5% trên thu nhập từng lần.
  • Ghi nhận chi phí tài chính.

13. Doanh thu (TK 511 – 515 – 711)

  • Các khoản ghi nhận doanh thu có đủ điều kiện ghi nhận không.
  • Kiểm tra tính đầy đủ của các nghiệp vụ ghi nhận doanh thu.
  • Doanh thu đã ghi nhận có khớp với doanh thu trên tờ khai thuế GTGT từng kỳ không.
  • Phân loại doanh thu chịu thuế TNDN, được ưu đãi, được miễn thuế…

14. Giá vốn hàng bán (TK 632)

  • Kiểm tra tính đầy đủ của các nghiệp vụ ghi giá vốn hàng bán.
  • Xác định phần giá vốn được trừ và không được trừ khi tính thuế TNDN.
  • Xác định căn cứ tính giá thành.

15. Các khoản chi phí (TK 641 – 642 – 811)

  • Kiểm tra tính đầy đủ của các nghiệp vụ phát sinh chi phí.
  • Xác định chi phí nào được trừ, chi phí nào không được trừ. Khoản thanh toán từng lần từ 05 triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP).

16. Xác định kết quả hoạt động kinh doanh (TK 911)

  • Kết chuyển doanh thu, chi phí và kết quả hoạt động kinh doanh trong kỳ sang lợi nhuận sau thuế chưa phân phối vào cuối kỳ.
  • TK 911 không có số dư đầu kỳ và cuối kỳ.

III. Kiểm tra hồ sơ quyết toán thuế TNDN

Đối chiếu doanh thu, chi phí được trừ, chi phí không được trừ và số đã tạm nộp với sổ kế toán. Hạn nộp hồ sơ quyết toán là ngày cuối cùng của tháng thứ 3 kể từ khi kết thúc kỳ quyết toán (khoản 5 Điều 10 Nghị định 252/2026/NĐ-CP). Doanh nghiệp có tổng doanh thu năm đến 01 tỷ đồng được miễn thuế TNDN từ năm 2026.

IV. Kiểm tra hồ sơ quyết toán thuế TNCN

Tổ chức trả thu nhập quyết toán theo Mẫu 05/QTT-TNCN kèm các phụ lục, hạn ngày cuối cùng của tháng thứ 3 sau khi kết thúc năm. Kiểm tra giấy ủy quyền Mẫu 08/UQ-QTT-TNCN và mức giảm trừ gia cảnh 15,5 triệu đồng/tháng (bản thân), 6,2 triệu đồng/tháng (người phụ thuộc).

V. Kiểm tra BCTC theo quy định

Doanh nghiệp theo Thông tư 99/2025/TT-BTC lập Báo cáo tình hình tài chính (B 01 – DN), Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (B 02 – DN), Báo cáo lưu chuyển tiền tệ (B 03 – DN) và Bản thuyết minh (B 09 – DN). Doanh nghiệp theo Thông tư 133/2016/TT-BTC lập B01a – DNN, B02 – DNN, B09 – DNN và gửi thêm Bảng cân đối tài khoản F01 – DNN cho cơ quan thuế.

BCTC năm nộp chậm nhất 90 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm (Điều 25 Thông tư 99/2025/TT-BTC). BCTC thuộc diện phải kiểm toán thì phải kiểm toán trước khi nộp.

VI. Điều chỉnh các sai sót, nội dung chưa phù hợp với quy định

Khoản giảm trừ doanh thu của hàng đã bán kỳ trước, phát sinh trước thời điểm phát hành BCTC, được ghi giảm doanh thu trên BCTC kỳ trước (TK 521, Thông tư 99/2025/TT-BTC). Phát sinh sau khi phát hành BCTC thì ghi giảm doanh thu kỳ phát sinh.

VII. Rà soát sổ kế toán, báo cáo thuế theo đúng quy định

Khóa sổ tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán để lập BCTC (Điều 13 Thông tư 99/2025/TT-BTC). Sửa số liệu đã ghi sổ trên phần mềm phải lưu lại dấu vết (Điều 28 Thông tư 99/2025/TT-BTC).

VIII. Điều chỉnh báo cáo thuế khi có sai lệch

Phát hiện sai sót trên hồ sơ khai thuế đã nộp thì khai bổ sung cho kỳ có sai sót, trong thời hạn 05 năm kể từ hạn nộp hồ sơ của kỳ đó (khoản 5 Điều 12 Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15). Số thuế tăng thêm nộp kèm tiền chậm nộp. Sai sót chỉ làm tăng hoặc giảm số thuế GTGT được khấu trừ chuyển kỳ sau thì khai vào kỳ phát hiện.

Trước khi lên BCTC, FTS Accounting giúp kế toán truy ngược từ báo cáo tổng hợp về sổ chi tiết và chứng từ gốc, xuất ra Excel, Word, PDF để rà soát, đối chiếu từng tài khoản.

Các tính năng khác bao gồm:

  • Cho phép thiết lập các thông số ban đầu của báo cáo.
  • Cho phép người dùng chọn thông tin đầu vào cho mỗi báo cáo, ví dụ kỳ báo cáo, loại đối tượng cần xem.
  • Cho phép xem trước báo cáo với điều kiện đầu vào đã chọn.
  • Cho phép xem báo cáo ở các chế độ khác nhau như phóng to, thu nhỏ, co kéo độ rộng cột.
  • Cho phép in báo cáo với điều kiện đầu vào đã chọn.
  • Cho phép kết xuất báo cáo ra nhiều định dạng: HTML, Word, Excel, PDF.
  • Cho phép truy cập ngược từ báo cáo tổng hợp => báo cáo chi tiết => chứng từ gốc phát sinh.
  • Báo cáo theo từng kỳ số liệu: tháng, quý, năm…
  • Báo cáo trong phần mềm FTS có thể truy cập qua Internet, cho phép theo dõi số liệu mọi lúc mọi nơi mà không cần sử dụng phần mềm kế toán và cài đặt ứng dụng.

Đặt lịch demo FTS Accounting để xem cách đối chiếu số liệu cuối năm trên dữ liệu thực tế của doanh nghiệp bạn.

[wpforms id=”2108″]

Bài viết có hữu ích với bạn không?