Với mọi doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp sản xuất và thương mại, giá vốn luôn là chỉ tiêu được quan tâm. FTS chia sẻ khái niệm, các phương pháp tính giá vốn hàng bán theo chế độ kế toán hiện hành và cách thực hiện trên phần mềm kế toán.

1. Khái niệm giá vốn hàng bán
1.1. Giá vốn hàng bán là gì?
Giá vốn hàng bán là trị giá vốn của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đã tiêu thụ trong kỳ. Đây là chi phí trực tiếp gắn với doanh thu bán hàng, được ghi nhận trên Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh.
Giá vốn hàng bán khác với chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. Hai loại chi phí này là chi phí của kỳ hoạt động, không cấu thành giá trị sản phẩm, hàng hóa.
1.2. Giá vốn hàng bán gồm những gì?
Chi phí cấu thành giá vốn hàng bán gồm các chi phí để tạo ra sản phẩm hoặc đưa hàng hóa về trạng thái sẵn sàng bán, như chi phí mua nguyên vật liệu, chi phí sản xuất, chi phí nhân công, chi phí vận chuyển… Với từng loại hình doanh nghiệp, giá vốn được hiểu khác nhau:
- Với công ty thương mại (mua hàng sẵn có về bán), giá vốn là tổng chi phí từ lúc mua hàng đến khi hàng có mặt tại kho: giá mua, chi phí vận chuyển về kho, bảo hiểm hàng hóa và các khoản thuế không được hoàn lại.
- Với công ty sản xuất, giá vốn gồm nhiều chi phí hơn: chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung được phân bổ vào sản phẩm.
Ngoài ra, giá vốn của mỗi doanh nghiệp còn phụ thuộc vào điều kiện mua hàng thỏa thuận trong hợp đồng với nhà cung cấp.
Các khoản thường được ghi nhận vào giá vốn khi lập báo cáo tài chính:
- Giá gốc của hàng tồn kho đã bán.
- Khoản dự phòng giảm giá hàng tồn kho.
- Khoản hao hụt, mất mát hàng tồn kho sau khi trừ phần bồi thường do cá nhân gây ra.
- Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp tiêu hao vượt mức bình thường, chi phí nhân công và chi phí sản xuất chung cố định không phân bổ vào giá trị sản phẩm nhập kho.
- Giá trị hàng khuyến mại kèm điều kiện mua hàng (ví dụ mua 2 tặng 1).
Về khuyến mại, Thông tư 99/2025/TT-BTC phân biệt hai trường hợp. Hàng khuyến mại không thu tiền, không kèm điều kiện mua hàng thì ghi vào chi phí bán hàng. Hàng khuyến mại kèm điều kiện mua hàng thì phân bổ số tiền thu được cho cả hàng bán và hàng khuyến mại, giá trị hàng khuyến mại ghi vào giá vốn.
Về thuế: thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế nhập khẩu, thuế bảo vệ môi trường, thuế tài nguyên… không được hoàn lại thì tính vào giá trị hàng tồn kho (Nguyên tắc kế toán hàng tồn kho, Phụ lục II Thông tư 99/2025/TT-BTC). Các khoản thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường đã tính vào giá trị hàng mua, nếu khi xuất bán hàng hóa mà các khoản thuế đó được hoàn lại thì được ghi giảm giá vốn.
Theo nguyên tắc phù hợp, khi ghi nhận một khoản doanh thu thì phải ghi nhận khoản chi phí tương ứng cùng thời điểm. Giá vốn là chi phí góp phần tạo ra doanh thu, nên thời điểm ghi nhận giá vốn gắn với thời điểm ghi nhận doanh thu bán hàng.
2. Phương pháp tính giá vốn
Theo khoản 9 Nguyên tắc kế toán hàng tồn kho (Phụ lục II Thông tư 99/2025/TT-BTC, áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau 01/01/2026), giá trị hàng xuất kho, tồn kho được tính theo một trong 5 phương pháp:
- Phương pháp giá đích danh.
- Phương pháp bình quân gia quyền (theo kỳ hoặc sau từng lô nhập).
- Phương pháp nhập trước – xuất trước (FIFO).
- Phương pháp giá bán lẻ (cho ngành bán lẻ): giá bán trừ lợi nhuận biên theo tỷ lệ phần trăm hợp lý.
- Phương pháp chi phí chuẩn (có thể áp dụng cho doanh nghiệp sản xuất).
Doanh nghiệp phải áp dụng phương pháp đã chọn một cách nhất quán, trừ khi thay đổi chính sách kế toán. Phương pháp nhập sau – xuất trước (LIFO) không có trong danh sách. Thông tư 200/2014/TT-BTC trước đây chỉ có 3 phương pháp: đích danh, bình quân gia quyền, FIFO.
Lượng hàng xuất kho được xác định theo từng lần phát sinh, hoặc trên cơ sở tồn cuối kỳ (xuất trong kỳ = tồn đầu kỳ + nhập trong kỳ − tồn cuối kỳ). Thông tư 99/2025/TT-BTC không còn TK 611 và TK 631. Doanh nghiệp nhỏ và vừa áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC vẫn có TK 611.
3. Cách tính giá vốn trên phần mềm kế toán FTS
FTS Accounting tính giá vốn theo các phương pháp bình quân tức thời, bình quân cuối kỳ, nhập trước – xuất trước và đích danh.
a. Phương pháp bình quân tức thời
Phần mềm tự động tính giá bình quân của vật tư, hàng hóa tại ngày xuất kho. Khi tạo phiếu xuất kho và nhập mã hàng hóa, phần mềm tự lấy giá bình quân sau các lần nhập.

b. Phương pháp đích danh
Tại thời điểm xuất, khi gõ mã vật tư, hàng hóa, phần mềm hiện các lô hàng còn tồn kho với từng giá vốn khác nhau để người dùng chọn lô hàng xuất.
Người dùng chọn kho trước, sau đó phần mềm mới lấy lên các lô hàng hiện có trong kho.

c. Phương pháp nhập trước – xuất trước và bình quân cuối kỳ
Với phương pháp nhập trước – xuất trước: phần mềm tự động tính giá xuất của vật tư, hàng hóa tại ngày xuất kho. Nếu phiếu nhập có thay đổi, người dùng dùng chức năng <<Tính giá vốn>> để tính lại giá xuất.
Bình quân cuối kỳ: chưa ghi giá vốn khi xuất hàng; cuối tháng, người dùng dùng chức năng <<Tính giá vốn>> để phần mềm tự tính giá vốn bình quân.
Đường dẫn: Kho/Tính giá vốn bình quân.
Phần mềm tự động áp giá vốn vào các chứng từ xuất kho trong kỳ ngay sau khi hoàn thành thao tác tính giá vốn.

Cuối kỳ tính giá vốn theo phương pháp bình quân cuối kỳ

Các thao tác:
- <<Kỳ số liệu>>: chọn kỳ số liệu muốn tính.
- Phương pháp tính: chọn phương pháp tính giá xuất hàng tồn kho.
- Phạm vi tính toán.
- Nhấn <<Đồng ý>> để tính toán, <<Bỏ qua>> để đóng màn hình tính giá vốn.
Giá vốn tự động áp vào các chứng từ xuất trong kỳ.
4. Hạn chế sai sót khi tính giá vốn
Giá vốn sai thường do nhập sai đơn giá, quên phân bổ chi phí mua hàng hoặc đổi phương pháp tính giữa kỳ. Kế toán nên đối chiếu thẻ kho với sổ chi tiết hàng tồn kho định kỳ, và tính lại giá vốn sau khi sửa chứng từ nhập.
Để hạn chế sai sót khi tính toán và nhầm lẫn tài khoản khi hạch toán, kế toán nên dùng công cụ, phần mềm hỗ trợ. FTS Accounting tính giá vốn bình quân cuối kỳ, bình quân tức thời, nhập trước – xuất trước, đích danh; tính giá thành từ gói Pro; quản lý theo lô, hạn dùng thuộc phạm vi kho nâng cao của Business Solution/ERP.
- Quản lý danh mục vật tư, hàng hóa: nhiều đơn vị tính và quy đổi cho một mặt hàng; quản lý theo trọng lượng, thể tích, màu sắc, kích cỡ.
- Quản lý danh mục nguồn hàng.
- Quản lý danh mục kho hàng: nhiều kho, phân loại hàng hóa theo kho và theo nhu cầu người sử dụng.
- Lập phiếu nhập kho hàng hóa trực tiếp hoặc từ phân hệ mua hàng.
- Lập phiếu nhập kho thành phẩm.
- Lập phiếu xuất kho hàng hóa trực tiếp hoặc từ phân hệ bán hàng.
- Lập phiếu xuất, phiếu nhập điều chỉnh, xuất chuyển kho, chuyển loại.
- Quản lý hạn mức tồn kho.
- Kiểm kê tồn kho, thẻ kho, báo cáo nhập – xuất – tồn.
- Tính giá vốn hàng tồn kho theo nhiều phương pháp: bình quân cuối kỳ, bình quân tức thời, nhập trước – xuất trước…
Đặt lịch demo FTS Accounting để xem phần mềm tính và áp giá vốn tự động trên dữ liệu kho của doanh nghiệp bạn.
[wpforms id=”2108″]





