Hóa đơn đầu vào không ghi mã số thuế: có hợp lệ, xử lý thế nào?

Hóa đơn đầu vào không ghi mã số thuế: có hợp lệ, xử lý thế nào?

Hóa đơn đầu vào không ghi mã số thuế có hợp lệ không? Nếu không thì xử lý thế nào? Đây là kiến thức căn bản kế toán cần nắm để hạn chế rủi ro khi kê khai, khấu trừ thuế và quyết toán. Từ 01/7/2026, hóa đơn thực hiện theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC. Các văn bản trước đây quy định về nội dung này (Thông tư 219/2013/TT-BTC, Thông tư 39/2014/TT-BTC, Thông tư 64/2013/TT-BTC, Nghị định 51/2010/NĐ-CP) đều đã hết hiệu lực.

1/ Thế nào là hóa đơn đầu vào hợp lệ?

Để trả lời câu hỏi hóa đơn đầu vào không ghi mã số thuế có hợp lệ hay không, trước hết kế toán cần nắm thế nào là hóa đơn hợp lệ.

Theo khoản 5 Điều 3 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, hóa đơn hợp pháp là hóa đơn bảo đảm đúng hình thức và nội dung theo nghị định này. Với hóa đơn điện tử, các yêu cầu cụ thể là:

1.1. Hóa đơn được lập, gửi đúng quy định:

  • Là hóa đơn điện tử đã đăng ký sử dụng với cơ quan thuế; có mã của cơ quan thuế nếu thuộc diện dùng hóa đơn có mã.
  • Bên bán không thuộc diện bị cưỡng chế ngừng sử dụng hóa đơn, không bị xác định không hoạt động tại địa chỉ đăng ký tại ngày lập hóa đơn.
  • Thể hiện đúng nghiệp vụ, nội dung kinh tế phát sinh.

1.2. Bao gồm đầy đủ các nội dung bắt buộc (khoản 1 Điều 10 Nghị định 254/2026/NĐ-CP):

  • Tên hóa đơn, ký hiệu hóa đơn, ký hiệu mẫu số, số hóa đơn.
  • Tên, địa chỉ, mã số thuế người bán.
  • Tên, địa chỉ, mã số thuế hoặc mã số đơn vị có quan hệ với ngân sách hoặc số định danh cá nhân của người mua.
  • Tên hàng hóa, dịch vụ, đơn vị tính, số lượng, đơn giá, thành tiền chưa thuế, thuế suất, tiền thuế theo từng thuế suất, tổng tiền thuế, tổng tiền thanh toán.
  • Chữ ký số của người bán. Hóa đơn điện tử không nhất thiết có chữ ký số người mua, trừ khi hai bên thỏa thuận.
  • Thời điểm lập, thời điểm ký số, mã của cơ quan thuế (với hóa đơn có mã).

Hóa đơn điện tử không còn các yêu cầu của hóa đơn giấy như liên hóa đơn, màu mực, dấu của bên bán hay đóng dấu treo kèm giấy ủy quyền.

1.3. Lập hóa đơn đúng thời điểm theo Điều 9 Nghị định 254/2026/NĐ-CP.

Theo các nội dung trên, mã số thuế người mua là nội dung bắt buộc trên hóa đơn. Điểm 4 Phụ lục Nghị định 254/2026/NĐ-CP nêu rõ: hóa đơn không có thông tin người mua hoặc xuất cho người tiêu dùng thì không có giá trị để tổ chức, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh hạch toán chi phí hoặc quyết toán thuế.

2/ Xử lý hóa đơn đầu vào thiếu hoặc sai mã số thuế

2.1. Hóa đơn điện tử lập theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP, Nghị định 70/2025/NĐ-CP hoặc Nghị định 254/2026/NĐ-CP

Sai hoặc thiếu mã số thuế người mua là sai sót thuộc điểm b khoản 1 Điều 10 Thông tư 91/2026/TT-BTC. Trường hợp này không thể chỉ gửi thông báo sai sót mà người bán phải chọn một trong hai cách:

  • Lập hóa đơn điều chỉnh, ghi dòng “Điều chỉnh cho hóa đơn Mẫu số… ký hiệu… số… ngày… tháng… năm”.
  • Lập hóa đơn thay thế, ghi dòng “Thay thế cho hóa đơn Mẫu số… ký hiệu… số… ngày… tháng… năm”.

Người bán ký số rồi gửi cơ quan thuế cấp mã (hóa đơn có mã), hoặc gửi người mua (hóa đơn không mã). Trước khi điều chỉnh, thay thế, nếu người mua là tổ chức, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thì hai bên bắt buộc lập văn bản thỏa thuận ghi rõ nội dung sai. Thông tư 91/2026/TT-BTC không ban hành mẫu văn bản này. Người bán lưu văn bản và xuất trình khi được yêu cầu.

Lưu ý:

  • Lần đầu đã chọn điều chỉnh hay thay thế thì các lần sau dùng đúng hình thức đó (khoản 6 Điều 10 Thông tư 91/2026/TT-BTC).
  • Hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền chỉ được lập hóa đơn thay thế (điểm c khoản 1 Điều 10).
  • Không còn thủ tục hủy hóa đơn, thu hồi, gạch chéo các liên như thời hóa đơn giấy.

2.2. Hóa đơn giấy, hóa đơn điện tử lập theo Nghị định 51/2010/NĐ-CP, Nghị định 04/2014/NĐ-CP

Theo khoản 2 Điều 24 Thông tư 91/2026/TT-BTC, các hóa đơn này nếu phát hiện sai thì hai bên lập văn bản thỏa thuận và người bán lập hóa đơn điện tử mới thay thế (có mã hoặc không mã), ghi dòng “Thay thế cho hóa đơn Mẫu số… ký hiệu… số… ngày…”.

2.3. Kê khai thuế với bên mua

Người mua khai thuế theo thời điểm nhận hóa đơn đúng, đủ hình thức và nội dung (điểm 7 Phụ lục Nghị định 254/2026/NĐ-CP). Nếu hóa đơn đầu vào đã kê khai rồi mới phát hiện sai mã số thuế, bên mua cần rà soát lại số thuế GTGT đã khấu trừ. Với sai sót về thuế GTGT đầu vào, theo khoản 6 Điều 23 Nghị định 181/2025/NĐ-CP:

  • Nếu làm tăng thuế phải nộp hoặc giảm số thuế được hoàn: khai bổ sung vào kỳ phát sinh, nộp đủ số thuế tăng thêm và tiền chậm nộp.
  • Nếu làm giảm thuế phải nộp, hoặc chỉ làm tăng, giảm số thuế còn được khấu trừ chuyển kỳ sau: khai vào kỳ phát hiện.

Nếu không xử lý hóa đơn ghi thiếu, sai mã số thuế, bên mua có rủi ro không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào. Khoản chi cũng không đủ điều kiện “có đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định” để được trừ khi tính thuế TNDN (khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP).

3. Hóa đơn đầu vào không ghi mã số thuế có bị xử phạt không?

Trước đây, theo khoản 1 Điều 28 Nghị định 51/2010/NĐ-CP, hành vi tự in hóa đơn, khởi tạo hóa đơn điện tử không đủ các nội dung quy định bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng. Nghị định này đã hết hiệu lực từ 01/7/2022. Xử phạt vi phạm về hóa đơn hiện theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP, đã sửa đổi bởi Nghị định 102/2021/NĐ-CP, Nghị định 310/2025/NĐ-CP và Nghị định 291/2026/NĐ-CP:

  • Bên bán: lập hóa đơn không ghi đầy đủ nội dung bắt buộc bị phạt 4–8 triệu đồng (điểm h khoản 4 Điều 24). Đây là mức áp dụng cho tổ chức; hộ kinh doanh, cá nhân bị phạt bằng 1/2.
  • Bên mua: hóa đơn không ghi đầy đủ nội dung bắt buộc thuộc nhóm sử dụng không hợp pháp hóa đơn (khoản 2 Điều 4). Hành vi sử dụng không hợp pháp hóa đơn bị phạt 20–50 triệu đồng (khoản 1 Điều 28), trừ trường hợp bị xử lý theo hành vi khai sai hoặc trốn thuế (Điều 16, 17).

Vì vậy, khi nhận hóa đơn thiếu hoặc sai mã số thuế, bên mua nên yêu cầu bên bán điều chỉnh hoặc thay thế ngay, trước khi kê khai và trước khi cơ quan thuế kiểm tra.

Bài viết có hữu ích với bạn không?