PHÂN BIỆT THUẾ TRỰC THU VÀ THUẾ GIÁN THU

PHÂN BIỆT THUẾ TRỰC THU VÀ THUẾ GIÁN THU

Thuế là khoản thu bắt buộc, không bồi hoàn của nhà nước đối với các cá nhân, pháp nhân thuộc  đối tượng phải chịu thuế. Thuế mang tính chất cưỡng chế, bắt buộc các đối tượng chịu thuế thực hiện. Từ tiền lương, bữa ăn ở nhà hàng, xem phim ở rạp, lái xe ô tô trên đường, hay đơn giản là mua một gói bánh quy ở cửa hàng tiện lợi, bạn phải trả nhiều loại thuế khác nhau. Hiện nay, có rất nhiều loại khác nhau như thuế GTGT, thuế TNCN, thuế TNDN. Ngoài ra thuế cũng có thể phân ra thành hai loại là thuế trực thu và thuế gián thu. Hai loại thuế này điều tiết vào thu nhập của các tổ chức, cá nhân trong xã hội. Vậy thuế trực thu là gì? Thuế gián thu là gì? Chúng có gì giống và khác nhau? Loại thuế nào là thuộc nhóm trực thu và loại thuế nào thuộc nhóm gián thu? Để phân biệt hai loại thuế trên, xin mời các bạn cùng FTS  tham khảo bài viết dưới đây.

1.Thuế trực thu

1.1. Khái niệm thuế trực thu

Thuế trực thu (Direct taxes) là loại thuế đánh vào thu nhập và lợi nhuận của người nộp thuế đồng thời là người chịu thuế. Các loại thuế này phải được nộp trực tiếp cho chính phủ và không được chuyển nhượng cho bất kỳ ai khác. Đơn giản hóa hơn, thuế trực thu sẽ được khấu trừ trực tiếp vào nguồn thu nhập của đối tượng chịu thuế. Đối với thuế trực thu, người nộp thuế nộp trực tiếp tại cơ quan thuế của nhà nước và không được phép ủy quyền cho người khác.

 

Ví dụ: Đối với cá nhân người lao động có mức thu nhập từ 11 triệu trở lên (sau khi đã trừ toàn bộ khoản đóng tự nguyện) sẽ thực hiện khấu trừ thuế trực thu trực tiếp trên thu nhập của đối tượng chịu thuế.

1.2. Lợi ích của thuế trực thu

Kiềm chế lạm phát: Trong trường hợp có lạm phát tiền tệ, chính phủ có thể tăng thuế suất trực thu để giảm nhu cầu hàng hóa và dịch vụ. Khi nhu cầu giảm xuống, nó sẽ giúp kiềm chế lạm phát.

Công bằng: Thuế trực thu được xem là công bằng vì nguyên tắc lũy tiến của nó. Những người có thu nhập thấp hơn đóng thuế thấp hơn và những người có thu nhập cao hơn phải trả thuế cao hơn.

Giảm bất bình đẳng: Tiền từ người nộp thuế được sử dụng vì lợi ích của toàn xã hội và mọi người đều được hưởng lợi như nhau. Giao thông công cộng, đường xá,… là một trong những ví dụ như vậy.

1.3. Nhược điểm của thuế trực thu

Được coi là gánh nặng: Vì người nộp thuế phải nộp các loại thuế trực thu một lần duy nhất mỗi năm. Hơn nữa, ngay cả quy trình lập hồ sơ cũng phức tạp và tốn thời gian.

Khả năng trốn thuế có thể xảy ra: Mặc dù hiện nay chính phủ đã thực hiện nhiều biện pháp để ngăn chặn các việc trốn thuế, nhưng thực tế vẫn có nhiều hành vi gian lận mà qua đó các cá nhân và doanh nghiệp có thể trốn tránh hoặc nộp thuế thấp hơn mức họ cần đóng.

2. Thuế gián thu

2.1. Khái niệm thuế gián thu

Thuế gián thu (Indirect tax) đánh vào hàng hóa và dịch vụ. Khác với thuế trực thu người nộp thuế không phải là người chịu thuế, người gánh thuế là người tiêu dùng cuối cùng của sản phẩm, dịch vụ và hàng hóa. Các loại thuế gián thu được một bên trung gian thu thuế từ người tiêu dùng cuối cùng. Sau đó, bên trung gian có trách nhiệm chuyển khoản thuế đã nhận cho cơ quan thuế. Mức thuế là như nhau cho tất cả mọi người.

Ví dụ: Thuế GTGT là loại thuế gián thu đánh vào người tiêu dùng cuối cùng. Doanh nghiệp là bên có trách nhiệm thu lại số thuế đó và nộp cho ngân sách nhà nước. Trên thực tế, doanh nghiệp không phải chịu thuế GTGT khi thực hiện sản xuất và vận chuyển hàng hóa.

2.2. Lợi ích của thuế gián thu

• Người nghèo cũng phải đóng góp: Điều cần thiết cho đất nước là mọi cá nhân đều đóng góp cho sự phát triển của đất nước. Vì người nghèo thường được miễn nộp thuế trực thu, thuế gián thu đảm bảo rằng ngay cả người nghèo cũng đóng góp vào việc xây dựng đất nước.
• Không thể trốn thuế: Khi bạn mua một sản phẩm hoặc dịch vụ, một lượng nhỏ tiền thuế đã được ẩn trong giá bán và điều này làm cho việc thanh toán của người nộp thuế trở nên thuận tiện hơn cũng như khả năng trốn thuế gần như là không thể xảy ra.
• Việc thu thuế rất dễ dàng: Nếu bạn muốn biết sự khác biệt giữa thuế trực thu và thuế gián thu, một trong những điều quan trọng nhất trong số đó là cách thức nộp thuế. Không giống như thuế trực thu, không có tài liệu hoặc thủ tục phức tạp liên quan đến việc nộp thuế gián thu. Bạn được yêu cầu phải trả thuế ngay khi bạn mua một sản phẩm hoặc dịch vụ.

2.3. Nhược điểm của thuế gián thu

• Bản chất thụt lùi: Thuế gián thu có tính chất lũy thoái. Mặc dù nó đảm bảo rằng tất cả mọi người đều đóng thuế, nhưng nó không công bằng. Vì mọi người thuộc dù có thu nhập thấp hay thu nhập cao đều phải nộp thuế gián thu với tỷ lệ như nhau.
• Khiến sản phẩm và dịch vụ đắt hơn: Khi thuế gián thu được cộng vào giá hàng hóa và dịch vụ, nó làm cho chúng trở nên đắt hơn. Ví dụ, các sản phẩm như thuốc lá, rượu, xe ô tô nhập khẩu… có thuế suất rất cao.
• Ý thức của người dân về thuế gián thu không cao: Khi thuế gián thu được tính vào giá của sản phẩm hoặc dịch vụ, người tiêu dùng đa phần ít quan tâm hoặc không biết về khoản thuế mà họ đang phải trả. Điều này ngược lại với thuế trực thu khi người nộp thuế biết rõ ràng các loại thuế mà mình đang nộp.
• Thuế gián thu làm gia tăng khoảng cách kinh tế – xã hội giữa người giàu và người nghèo. Chỉ những người giàu mới có thể mua được những sản phẩm có chất lượng tốt hơn, thứ có thể cần thiết cho tất cả mọi người. Tuy nhiên, những thành phần yếu hơn trong xã hội có thể không tiêu thụ được những hàng hóa này.

3. Phân biệt thuế trực thu và thuế gián thu

Thực chất, thuế trực thu và thuế gián thu đều có những đặc điểm giống và khác nhau để có thể phân biệt và nhận biết bản chất của thuế. Dưới đây là một số những điểm giống và khác nhau của 2 loại thuế này.

3.1. Điểm giống nhau giữa thuế gián thu và thuế trực thu

• Bản chất của hai hình thức thu thuế này đều mang tính chất bắt buộc;
• Đều là một nguồn điều tiết vào thu nhập của các cá nhân, tổ chức trong xã hội;
• Đối với thuế gián thu và thuế trực thu thì đều là phương thức thu thuế được quy định bởi pháp luật về thuế.
• Đều là nguồn điều tiết thu nhập đối với cá nhân, tổ chức kinh tế trong xã hội.
• Đối tượng chịu thuế phải trích một khoản nhất định để phục vụ cho việc đóng thuế vào ngân sách nhà nước.

3.2. Điểm khác nhau

Tiêu chí	Thuế trực thu	Thuế gián thu
Đối tượng chịu thuế	Người chịu thuế đồng thời là người nộp thuế.	Người chịu thuế không đồng thời là người nộp thuế
Các loại thuế phổ biến	Thuế thu nhập doanh nghiệp; Thuế thu nhập cá nhân; Thuế nhà đất, tài nguyên…	Thuế xuất nhập khẩu; Thuế tiêu thụ đặc biệt; Thuế giá trị gia tăng…
Mức độ tác động	Ít tác động vào giá cả thị trường bởi vì loại thuế này đánh trực tiếp vào kết quả kinh doanh và phải dựa vào kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.	Tác động trực tiếp đến giá cả thị trường thông qua giá bán hàng hóa, dịch vụ
Mức độ quản lý	Khó thu hơn bởi lẽ phải dựa vào kết quả kinh doanh; Tuy nhiên kết quả kinh doanh của các tổ chức, cá nhân khó quản lý, kiểm soát được do nhiều doanh nghiệp tìm cách trốn thuế, thanh toán bằng tiền mặt nên rất khó thu.	Dễ thu hơn vì được cấu thành giá bán hàng hóa, dịch vụ, người tiêu dùng khó “nhận biết” được.
Hình thức nộp thuế	Mang tính trực tiếp. Các cá nhân nộp thuế trực tiếp cho Chính phủ.	Mang tính gián thu. Người chịu thuế nộp thuế cho chính phủ thông qua một bên trung gian.
Trốn thuế	Có khả năng. Vì việc thanh toán còn dùng tiền mặt nhiều, luật pháp còn nhiều kẻ hở dẫn đến nhà nước gặp nhiều khó khăn trong việc kiểm soát thu nhập thực tế của người nộp thuế	Khả năng thấp. Vì tiền thuế đã được tính vào giá hàng hóa và dịch vụ.
Phương thức điều tiết	Cân bằng, điều tiết trực tiếp thông qua thu nhập.	Cân bằng, điều tiết gián tiếp thông qua việc điều chỉnh giá bán phù hợp với thị trường.
Phạm vi thu thuế	Phạm vi hẹp.	Phạm vi rộng.
Advantage:	Kiềm chế lạm phát, giảm bất bình đẳng và đảm bảo được công bằng giữa những người chịu thuế.	Dễ dàng hơn cho cơ quan thuế thu thuế và không thể trốn thuế.
Hạn chế	Thuế trực thu là một loại thuế rất khó thu. Mặc dù chính phủ đã thực hiện nhiều biện pháp ngăn chặn các việc trốn thuế, nhưng thực tế vẫn có nhiều hành vi gian lận mà qua đó các cá nhân và doanh nghiệp có thể trốn tránh hoặc nộp thuế ít hơn mức mà họ cần đóng.	Thuế gián thu khó đảm bảo công bằng giữa những người nộp thuế vì mọi người dù có thu nhập thấp hay thu nhập cao đều phải nộp thuế gián thu với tỷ lệ như nhau.

 

Việc phân biệt thuế trực thu và thuế gián thu mang tới 3 ý nghĩa như sau:

• Tìm ra phương thức điều tiết phù hợp và áp dụng có hiệu quả đối với nền kinh tế nước nhà. Từ những phương thức điều tiết ấy sẽ giúp việc xây dựng sắc thuế phù hợp, phản ánh được phạm vi tác động của phương thức đó.
• Tác động mạnh mẽ đến quy trình thu thuế của cơ quan quản lý thuế, với mỗi loại thuế từ việc xác định đối tượng, mức thuế, căn cứ xác định thuế, cách tính thuế sẽ có những biện pháp phù hợp để cải thiện tình trạng nộp thuế trên.
• Việc chọn phương thức điều tiết là thuế gián thu hay thuế trực thu sẽ ảnh hưởng đến tâm lý của người chịu thuế, dẫn đến hành vi trốn thuế. Đối với loại thuế trực thu sẽ khiến cho người chịu thuế có phản ứng tiêu cực dẫn đến hành vi trốn thuế, khai thuế không đúng. Còn với loại thuế gián thu thì sẽ tạo cho người tiêu dùng không có gánh nặng về nghĩa vụ thuế và xem đó là phần tất yếu khi sử dụng hàng hóa, dịch vụ.

Kết luận

Phần mềm FTS vừa chia sẻ một số thông tin cơ bản về thuế trực thu và thuế gián thu. Hy vọng bạn đã hiểu những điểm khác biệt chính giữa thuế trực thu và thuế gián thu. Nếu vẫn còn thắc mắc, vui lòng liên hệ chúng tôi theo thông tin bên dưới:

[wpforms id=”2108″]